Hoeveel soorten zijn er in Nederland? En hoe gaat het met ze? Rondom Wereldbiodiversiteitsdag 2026 bracht Naturalis de tweede editie uit van het Statusrapport Nederlandse Biodiversiteit. Een totaaloverzicht van de Nederlandse natuur.
Alle soortenbij elkaar
In het jaarlijkse Statusrapport Nederlandse Biodiversiteit worden de gegevens van ruim 48.000 soorten in ons land samengevat. Deze informatie is verzameld door duizenden wetenschappers en vrijwilligers van natuurorganisaties, en diverse experts van Naturalis en andere instellingen werken eraan mee. Belangrijk, want de Nederlandse natuurdata waren namelijk net zo versnipperd als de natuur zelf.
We hebben de natuurkeihard nodig
Waarom is zo'n rapport belangrijk? Wetenschappelijk directeur Koos Biesmeijer van Naturalis legt het uit in deze video.
Van mos tot muis
Het resultaat: een ongekend breed overzicht van de Nederlandse biodiversiteit: van muis tot mos en van schimmels tot zeeslakken. Dat is essentieel, want op dit moment is slechts 6 à 7 procent van de soorten die in Nederland voorkomen vertegenwoordigd in het beleid. Daarmee heb je als land geen compleet beeld van de biodiversiteit, en zie je het dus ook niet als die snel achteruitgaat.
In de editie van 2026 is er bijzondere aandacht voor het leven in de zeeën. De Noordzee, de Waddenzee én de Caribische Zee, want nieuw zijn ook de hoofdstukken over de natuur in het Caribisch deel van het Nederlands Koninkrijk.
Natuurdoelenbuiten bereik
Wat ís dan de status van de Nederlandse biodiversiteit? In de editie van 2026 staan lichtpuntjes: de Noordzee en het oppervlaktewater worden schoner. Het aantal broedvogels en nachtvlinders neemt toe. Zeegras is terug in de Waddenzee. Het oppervlak aan natuur in Nederland wordt groter - maar niet snel genoeg om aan gemaakte afspraken voor 2027 te voldoen.
Er zijn meer van zulke zogeheten natuurdoelen die buiten bereik liggen. Het gaat met veel soorten niet goed genoeg om aan de beleidsdoelen te voldoen. Van de soorten in de zogeheten habitatrichtlijn gaat het slechts met 22% goed. De oorzaken van de natuurproblemen lopen uiteen - stikstof, versnippering, pesticiden en nog veel meer - maar versterken elkaar.
Nieuwe kansen
Het eerste rapport was echter ook optimistisch, benadrukt Biesmeijer: Er zijn ook soorten waar het wel goed mee gaat, zoals zeehonden, de otter en de zeearend. “Het rapport laat daarnaast zien dat als je iets doet voor natuurherstel, het ook werkt - en dat we weten wat we moeten doen.” Soorten die schoon water nodig hebben, zoals haften en groene kikkers, profiteren bijvoorbeeld van maatregelen voor schoner oppervlaktewater. Moerasvogels hadden baat bij natuurontwikkelingsprojecten, vaak in combinatie met het realiseren van waterberging.
Meer kijkop onderbelichte soorten
Terwijl het eerste rapport de onderbelichte soorten van Nederland belichtte, kijkt het Statusrapport van 2026 nog breder kijken naar de Nederlandse natuur, en nemen we ook het Caribische deel van het Koninkrijk mee.
Ook daar staat de natuur onder druk en is een grotere inspanning nodig om natuurdoelen te halen. Er spelen zelfs twee extra verantwoordelijkheden: er komen daar een aantal unieke soorten voor, zoals de Bonairepalm en de Aruba-ratelslang. Als die verloren gaan op hun ene eiland, zijn ze wereldwijd uitgestorven. De staat van het koraal is dramatisch, maar elders in de Cariben nog erger. De riffen rondom de eilanden zijn dus nodig als een 'ark' die het koraal bij andere eilanden helpt herstellen.
Bestel eenexemplaar
Het rapport is bedoeld voor Nederlandse natuurprofessionals en - beleidsmakers. Het is gratis te lezen en te downloaden via de links hierboven. U kunt bij ons een fysiek exemplaar bestellen door te mailen naar Communicatie@naturalis.mom.
Zelf bijdragenaan biodiversiteits-onderzoek?
Ook jij kan bijdragen aan een beter beeld van de biodiversiteit! Dat begint met liefde voor de natuur, en snappen wat er daar allemaal te zien is. Jongeren kunnen zich aansluiten bij organisaties als JNM en NJN. Voor volwassenen zijn er plaatselijke natuurorganisaties, de KNNV en IVN.
De data in dit rapport zijn voor een groot gedeelte afkomstig van de diverse natuur- en soortenorganisaties in Nederland. Voor elke groep - paddenstoelen, planten, mossen, insecten, reptielen, noem maar op - bestaat er wel een club van geïnteresseerden, en zij verwelkomen vrijwilligers met open armen. Meegaan met excursies is de leukste manier om je natuurkennis te vergroten.
Iedereen met een smartphone kan de app Obsidentify downloaden, en ondersteund door AI-soortherkenning van Naturalis waarnemingen doen.
Meer over ons biodiversiteitsonderzoek
ARISE: Nederlandse soorten kennen en herkennen
eDentity: een nationale eDNA-infrastructuur
THRIVE Toolset for Hierarchical Reporting and Insightful Validation of Ecosystems
Archiefeerdere rapporten
De oude Statusrapporten zijn hier nog te lezen: